Transvetzuren

Transvetzuren zijn van nature onverzadigde vetzuren die door de voedingsindustrie via een chemisch proces (hydrogenatie) kunstmatig verzadigd worden. Een andere term die hiervoor vaak wordt gebruikt is ‘harden’.

Op de ingrediëntenlijst van voedingsmiddelen waarin transvetzuren voorkomen staat meestal ‘gehydrogeneerd plantaardig vet’ of ‘gehard plantaardig vet’. De belangrijkste reden voor de industriële productie van transvetzuren is gemak: oliën rijk aan onverzadigde vetzuren zijn vloeibaar, niet lang houdbaar en relatief moeilijker te verpakken en vervoeren. De verzadigde vetzuren zijn veel stabieler en dus langer houdbaar en hebben een vaste vorm waardoor ze makkelijker vervoerbaar zijn.

Terwijl 99% van de transvetzuren in onze voeding uit de fabriek komen, is er ook een kleine groep transvetzuren die van nature in zuivelproducten voorkomen. Dieren die in de wei grazen zoals koeien en paarden kunnen met behulp van bepaalde spijsverteringsenzymen ook transvetzuren vormen. Deze natuurlijke transvetzuren hebben echter geen nadelige effecten op de gezondheid.

Welke voedingsmiddelen bevatten industrieel vervaardigde transvetzuren? Het antwoord hierop is: in principe alle voedingsmiddelen die geharde plantaardige olie bevatten: chips, gebak, croissants, patat, kroketten, koekjes, sauzen, margarines, bak- en braadvetten, mayonaise...

Nadelig voor de gezondheid

Inmiddels zijn wetenschappers en medici over de hele wereld er over eens dat transvetzuren ‘geen enkel bekende voedingswaarde hebben, maar wel duidelijke en nadelige consequenties voor de gezondheid: consumptie zou tot een minimum beperkt moeten worden en informatie over de transvetzuurgehaltes van voedingsmiddelen zou duidelijk aan de consument vermeld moeten worden.’ (The American Journal of Clinical Nutrition, 1997).

Transvetzuren worden opgenomen in het celmembraan en nemen daar de plaats in van de gezonde, natuurlijke verzadigde, onverzadigde en essentiële vetzuren. De lijst van ongunstige effecten van deze ‘molecular misfits’ is, zoals inmiddels door een groot aantal studies is aangetoond, zeer lang en uitgebreid. Van verslechtering van de gezichtsscherpte en een laag geboortegewicht bij pasgeborenen, tot en met het vergroten van de risico op hart en vaatklachten en diabetes. Sommige wetenschappers vermoeden dat veel van de ongunstige effecten van verzadigde vetten, in feite toe te schrijven zijn aan transvetten.