Zwangerschap & borstvoeding

Dat bepaalde vetzuren rondom de zwangerschaps- en borstvoedingsperiode essentieel zijn, dringt de laatste tijd langzaam door. Omega-3- en omega-6-vetzuren zijn essentiële bouwstenen voor de kleine mens-in-wording, nodig voor onder meer de hersenontwikkeling.

250.000 zenuwcellen per minuut

Tijdens de zwangerschap worden er tot 250.000 zenuwcellen per minuut aangelegd; totdat het er ruim 100 miljard zijn. Twee hoofdrolspelers in dit belangrijke proces zijn het omega-3-vetzuur DHA en het omega-6-vetzuur AA, beide bouwstenen voor de aanleg van hersenen, zenuwstelsel, ogen en immuunsysteem. DHA geldt als een specialist onder de vetzuren en is met name verantwoordelijk voor de aanleg en regulatie van ons leer-, denk- en spraakvermogen, de motoriek, het geheugen, de stemming, het gedrag en nog veel meer functies. AA is nodig voor de aanleg van de placenta en het borstklier- en baarmoederweefsel van de moeder, evenals het in goede banen leiden van de zwangerschap zelf. 

Baby krijgt voorrang 

Tijdens het derde zwangerschapstrimester vindt er een groeispurt in de foetale hersenen plaats. Gedurende deze periode worden grote hoeveelheden DHA via de placenta van de moeder aan de foetus geleverd. Wanneer deze vetzuren niet voldoende door de moeder worden aangevuld kan dit er toe leiden dat er bij hun baby’s dan ook een tekort ontstaat, waardoor op latere leeftijd de geestelijke en lichamelijke ontwikkeling mogelijk niet optimaal verloopt. Aangezien de baby altijd voorrang heeft boven de moeder, worden klachten die verband houden met een tekort meestal het eerst bij de moeder waargenomen. Vrouwen met een DHA tekort blijken namelijk vaker postnatale depressie te ontwikkelen dan vrouwen wiens bloed voldoende DHA bevat (1).

Breast is best

Tijdens de borstvoedingsperiode worden essentiële voedingsstoffen zoals DHA en AA via de moeder doorgeven aan de baby. De moeder moet deze voedingsstoffen zelf binnenkrijgen via voeding of supplementen. Volgens de Gezondheidsraad zijn er sterke aanwijzingen dat een vrouw die borstvoeding geeft extra DHA, EPA en AA nodig heeft, omdat zij een deel van haar eigen voorraad aan haar kind geeft.
Uit studies is inmiddels bekend dat de vetzuursamenstelling van moedermelk het voedingspatroon van de moeder weerspiegelt: vrouwen die regelmatig vis eten of vetzuursupplementen gebruiken, hebben hogere DHA niveaus in hun borstvoeding.

DHA van buitenaf

Tot de leeftijd van circa 2 jaar moeten baby’s DHA van buitenaf krijgen: het vermogen zelf DHA te kunnen vormen ontwikkelt zich namelijk geleidelijk. De Nederlandse Gezondheidsraad heeft in 2001 de Adequate Inname (AI) voor baby’s van 0 t/m 5 maanden op 20 mg DHA per kilogram per dag vastgesteld. Voor kinderen van 6 maanden tot 18 jaar is de AI voor ‘visvetzuren’ in het algemeen (DHA, EPA en AA) 150-200 mg gram per dag.

Uitgebreide studie onder 11.875 zwangere vrouwen

Volgens een zeer recente studie in het vooraanstaand medische vakblad The Lancet (2), wordt het eten van minstens 340 gram omega-3-rijk zeevoedsel per week tijdens de zwangerschap in verband gebracht met een verhoogd verbaal IQ bij kinderen. De onderzoekers verdeelden een groep van 11.875 zwangere vrouwen in drie categorieën, afhankelijk van hun consumptie van zeevoedsel: geen zeevoedsel (12% van de vrouwen), een beetje zeevoedsel (minder dan 340 grams/week, 65%) en meer dan 340 gram/week (23%). De onderzoekers hielden ook rekening met 28 mogelijk verwarrende factoren, zoals eetgewoonten, alcohol- en rookgedrag en algehele gezondheid van de vrouwen. Uiteindelijk was er een
duidelijk patroon zichtbaar: kinderen van de moeders die geen vis aten, hadden 50% meer kans om lage scores te halen op verbale IQ metingen. Kinderen van moeders die een beetje vis aten hadden een 9% verhoogde kans op lage scores ten op zicht van de kinderen van de moeders die veel vis aten.
Zowel de ontwikkeling als het gedrag en het geestelijk functioneren van de kinderen werden vanaf de zesde maand tot het achtste jaar gemeten. Deze studie is een van de grootste tot nu toe waarin opnieuw wordt gewezen op het belang van essentiële vetzuren voor een optimale ontwikkeling rondom de zwangerschap, ook met mogelijke gezondheidsvoordelen op latere leeftijd.

(1) De Groot RHMF. Fatty acids, pregnancy and cognition. Doctorale proefschrift, Universiteit Maastricht, 2003.
(2) Hibbeln JR, Davis JM et al. Maternal seafood consumption in pregnancy and neurodevelopmental outcomes in childhood (ALSPAC Study): an observational cohort study. The Lancet, 17 februari 2007, Vol. 369, pg. 578-585.